हलिउडमा एआई: ‘मानव प्रतिभा, जसलाई मेसिनले कहिल्यै विस्थापित गर्न सक्दैन’

हलिउडमा एआई: ‘मानव प्रतिभा, जसलाई मेसिनले कहिल्यै विस्थापित गर्न सक्दैन’

काठमाडौं– हालैका वर्षहरूमा हलिउडमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता अर्थात एआई (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) को बढ्दो प्रयोगले एक प्रकारको तरंग र चिन्ता पैदा गरेको छ । ‘एआईले कलाकारहरूलाई प्रतिस्थापन गर्छ’, ‘मानव सिर्जनशीलता अब मेसिनको कब्जामा छ’ अथवा ‘भविष्यका फिल्महरू केवल एल्गोरिदमले बनाउने छन्’ जस्ता हेडलाइनहरूले डर र भ्रम फैलाइरहेका छन् ।

तर वास्तविकता यी सनसनीपूर्ण समाचारभन्दा निकै फरक छ । एआई मानव प्रतिभालाई हटाउन होइन, बरु फिल्म निर्माणको जटिल प्रक्रियालाई अझ सहज, तीव्र तथा प्रभावकारी बनाउन एउटा सहयोगी उपकरण (को–पाइलट) का रुपमा रूपमा आएको हो ।

एआईको वर्तमान प्रयोग र प्रभावः कहाँ छ यसको भूमिका ?

आजको हलिउडमा एआई केवल परिकल्पना मात्र होइन, यो उत्पादनको विभिन्न चरणमा सक्रिय रूपमा प्रयोग भइरहेको छः

पटकथा विश्लेषण र सुधार

एआईले हजारौं सफल फिल्मका स्क्रिप्टहरू विश्लेषण गरेर संवादको प्रवाह, कथाको संरचना र दर्शकको सम्भावित प्रतिक्रियाबारे सुझाव दिन सक्छ । यसले लेखकलाई ‘ब्लक’ भएको समयमा नयाँ विचारहरू प्रदान गर्छ ।

पूर्व–दृश्य योजना

पहिले महिनौं लाग्ने स्टोरी बोर्ड तथा कन्सेप्ट आर्ट अब एआईको सहयोगले केही घण्टामै तयार हुन्छ । यसले निर्देशकलाई सुटिङ अगावै आफ्नो कल्पना कस्तो देखिन्छ भन्ने प्रस्ट चित्र दिन्छ ।

भिजुअल इफेक्ट्समा क्रान्ति

कलाकारलाई जवान देखाउने प्रविधिमा एआईले चमत्कार गरेको छ । ‘द आइरिस म्यान’ मा रोबर्ट डे निरो वा इन्डियाना जोन्समा ह्यारिसन फोर्डलाई जवान देखाउन एआईकै प्रयोग गरिएको थियो । यसले रोटोस्कोपिङ जस्ता झन्झटिला कामलाई छिटो बनाउँछ ।

डिजिटल डबल र सुरक्षा

खतरनाक स्टन्टहरूमा कलाकारको ज्यान जोखिममा राख्नुको साटो एआईद्वारा निर्मित ‘डिजिटल डबल’ प्रयोग गर्न सकिन्छ, जसले सेटमा सुरक्षा सुनिश्चित गर्छ ।

अभिनयको गहिराइः किन मेसिनले भावना बुझ्न सक्दैन ?

एआईले अनुहारको हाउभाउ नक्कल गर्न सक्ला, तर यसले अनुभव गर्न सक्दैन । अभिनय भनेको केवल क्यामेरा अगाडि उभिनु मात्र होइन, यो त आत्माको अभिव्यक्ति होः

संवेगात्मक स्मृतिः एउटा मानव कलाकारले आफ्नो जीवनका भोगाइ, दुःख र प्रेमलाई अभिनयमा उतार्छ । एआईसँग डाटा छ, तर संवेदना र स्मृति छैन ।

तत्काल प्रतिक्रियाः छायांकनको समयमा निर्देशकको सानो निर्देशन वा सह–कलाकारको आकस्मिक हाउभाउमा जुन अर्गानिक प्रतिक्रिया एक मानिसले दिन्छ, त्यो कुनै पनि प्रोग्राम गरिएको कोडले दिन सक्दैन ।

सूक्ष्मता र मौनताः कहिलेकाहिँ एउटा लामो संवादभन्दा एउटा सानो पज वा कलाकारको आँखामा देखिने मौनताले धेरै कुरा बोल्छ । यो मानवीय ‘सहज ज्ञान’ एआईको पहुँच बाहिर छ ।

यसै कारण स्क्रिन एक्टर्स गिल्ड जस्ता संस्थाहरूले एआईको प्रयोगमा ‘सहमति र क्षतिपूर्ति’ को माग गरिरहेका छन्, ताकि कलाकारको पहिचान र मर्यादा सुरक्षित रहोस् ।

इतिहास दोहोरिन्छः प्रविधिले फिल्मलाई मार्दैन, तिखार्छ

फिल्मको इतिहास हेर्ने हो भने हरेक नयाँ प्रविधिलाई प्रारम्भमा ‘फिल्मको अन्त्य’ भनिएको थियोः

- जब फिल्ममा आवाज आयो, मानिसहरूले भने- ‘मौन अभिनयको कला अब सकियो ।

- जब रंगीन फिल्म आए, भनियो- ‘फिल्मको गहिराइ हरायो ।’

- जब सिजिआई र डिजिटल प्रविधि आयो, भनियो- ‘अब वास्तविक सेट र लोकेशनको काम छैन ।’

- तर वास्तविकतामा यी सबै परिवर्तनले फिल्मलाई अझ ठूलो, भव्य र पहुँचयोग्य बनाए । एआई पनि त्यस्तै एउटा कोशेढुङ्गा हो ।

भविष्यः एआई र मानवको सहकार्य

हामीले भविष्यलाई ‘एआईविरुद्ध मानव’ को रूपमा होइन, बरु ‘एआईसँग मानवको सहकार्य’ को रूपमा हेर्नु पर्छ । यो प्रविधिले हाम्रो क्षमतालाई खुम्च्याउने होइन, बरु विस्तार गर्नेछ ।

भविष्यमा एआईले सम्भवतः यी कामहरू गर्नेछः

- हजारौं पृष्ठभूमि पात्रहरू निर्माण गर्न मद्दत गर्ने ।

- अत्यधिक खतरनाक स्टन्टहरूमा कलाकारको साटो ‘डिजिटल डबल’ प्रयोग गरी ज्यान जोगाउने ।

- पोस्ट–प्रोडक्सनका कामहरूलाई अत्यन्तै छिटो र प्रभावकारी बनाउने ।

- फिल्मको समग्र लागत र समय बचत गरी साना निर्माताहरूलाई पनि ठूला फिल्म बनाउने अवसर दिने ।

- तर याद राख्नु पर्ने कुरा के छ भने- कथाको छनोट, अभिनयको प्राण, मानवीय भावना तथा सांस्कृतिक सत्यता सधैं मानव नेतृत्वमा नै रहने छ ।

वास्तविक खतरा के हो ?

वास्तविक खतरा एआई होइन । वास्तविक खतरा भनेको एआईलाई नबुझ्नु हो । जो व्यक्ति एआईसँग अनुकूलित हुन्छ र यसलाई एउटा औजारको रूपमा प्रयोग गर्न सिक्छ, उही भविष्यमा अगाडि बढ्छ । जो यसबाट डराउँछ वा यसको पूर्ण विरोध मात्र गर्छ, ऊ प्रविधिको दौडमा पछि पर्ने सम्भावना रहन्छ । फिल्मको इतिहासले हामीलाई के सिकाइएको छ भने प्रविधिले कहिल्यै पनि कथालाई मार्दैन, बरु त्यसलाई व्यक्त गर्ने तरिकालाई परिष्कृत गर्छ । चाहे त्यो मौन फिल्मबाट आवाजमा जानु होस् वा श्यामश्वेतबाट रंगीनमा— हरेक पटक फिल्म अझ विकसित नै भएको छ ।

भविष्यको सहकार्य

हामी एउटा यस्तो यूगमा प्रवेश गर्दैछौं जहाँ ‘मानव मस्तिष्क र एआईको गति’ बीच सहकार्य हुनेछ । वास्तविक खतरा एआई होइन, बरु परिवर्तनलाई स्विकार्न नसक्नु हो । जो फिल्मकर्मीले एआईलाई एउटा आधुनिक ‘ब्रस’ को रूपमा प्रयोग गरेर आफ्नो ‘क्यानभास’ रंगाउन सक्छन्, उनीहरूले नै भविष्यको हलिउडलाई नेतृत्व गर्नेछन् ।

प्रविधि बदलिन्छ, उपकरण फेरिन्छन्, तर कथा भन्नुको मुटु– मानव आत्मा र सिर्जनशीलता– सधैं मानिसकै हातमा रहने छ । किनकि एउटा मेसिनले फिल्म त बनाउन सक्ला, तर त्यसले दर्शकको आँखामा आँसु अथवा ओठमा साँचो मुस्कान ल्याउन मानवीय स्पर्श नै चाहिन्छ ।

एआईले प्रकृयामा सहयोग गर्छ, तर कथाको मुटु भने सधैँ मानिस नै हुनेछन् । फिल्म भनेको प्रविधि र मानवता बीचको सहकार्य हो । एआईले प्रक्रियामा सहयोग गर्छ, तर कथाको मुटु भने सधैं मानिस नै हुन् ।

(लेखक शेर्पा निर्माता तथा निर्देशक हुन्)

Source: https://www.kalakarmi.com/entertainments/hollywood/215561/